Geçiş üstünlüğü — Sürücüler için trafik kuralları

Temel yol verme kuralları ve yükümlülükler

Geçiş üstünlüğü hayat kurtarır

Yol verme kurallarını doğru anlamak ve uygulamak, güvenli trafiğin temelidir.

Koşulsuz yol verme

Şu durumlarda hem sağdan hem soldan gelen tüm trafiğe yol vermen gerekir:

Bir park alanından çıkarken
Bir taşınmazdan veya arsadan çıkarken
Bir akaryakıt istasyonundan veya benzeri bir yerden çıkarken
Açıkça tali olan bir yoldan çıkarken; örneğin tarla yolu, patika veya benzeri
Kaldırımı, bisiklet yolunu veya banketi kesen bir yoldan çıkarken; banketin taşıt yolu seviyesinden belirgin biçimde yüksek olduğu yerlerde

Sağdan gelene yol verme

Sağdan gelen trafiğe yol vermen gerekir ve soldan gelen yol kullanıcılarının yol verebilecek durumda olup olmadığını, yol verip vermeyeceğini değerlendirmelisin.

İşaretlerle ya da başka bir biçimde aksi belirtilmedikçe sağdan gelene yol verme kuralı geçerlidir.

Temel kural

Sağdan gelene yol verme kuralı, aksini gösteren özel bir işaret ya da ışık bulunmayan tüm durumlarda geçerlidir.

Genel yol verme kuralları

Kavşaklarda dikkat

Araç sürücüsü kavşaklarda özel bir dikkat göstermelidir.

Geçiş üstünlüğünün işaretlenmesi

Bir yola girerken ya da yolu keserken, § 95 uyarınca işaretlerle belirtilmişse her iki yönden gelen trafiğe yol vermen gerekir (koşulsuz yol verme).

Kesişen gidiş yönleri

Diğer durumlarda araçların gidiş yönleri birbirini kesiyorsa, § 18 aksini gerektirmedikçe, diğer aracı sağında bulunduran aracın sürücüsü yol vermelidir (sağdan gelene yol verme).

Açıkça belli etme

Yol vermek zorunda olan sürücüler, zamanında hızlarını azaltarak ya da durarak yol verme yükümlülüğüne uyma niyetlerini açıkça belli etmelidir.

Sürüşe devam etme

Sürüşe ancak, diğer yol kullanıcılarının yoldaki konumu, mesafesi ve hızı dikkate alınarak onlara tehlike ya da rahatsızlık verilmeden devam edilebilir.

Dönüş

Sürücü, karşıdan gelen trafiğe rahatsızlık vermeden yapabileceği ana kadar sola dönmemelidir. Sağa dönerken sürücü, düz devam eden bisikletlilere ve moped sürücülerine rahatsızlık vermemelidir.

§ 18. Dönüş, geri gitme ve şerit değiştirme vb.

Dönüş ve geri gitme (1. fıkra)

Bir dönüş yapmadan ya da geri gitmeden önce, manevranın başkalarına tehlike veya rahatsızlık vermeden yapılabileceğinden emin olmalısın.

Dönüş kural olarak ileri doğru ve sola yapılmalıdır; koşullar bunu olanaksız kılmadıkça.

Yol kenarından hareket etme (2. fıkra)

Yol kenarından hareket etmeden, şerit değiştirmeden veya aracın konumunda başka bir değişiklik yapmadan önce, manevranın başkalarına tehlike ya da aşırı rahatsızlık vermeden yapılabileceğinden emin olmalısın.

Aynı kural, durmak veya hızını hızla azaltmak istediğinde de geçerlidir.

Hızlanma şeritleri (3. fıkra)

Hızlanma şeridinde ilerleyen sürücü, hızını devam edeceği şeritteki trafiğe göre ayarlamalı ve tehlike ya da aşırı rahatsızlık vermeden yapabildiği anda hızlanma şeridinden ayrılmalıdır.

Hızlanma şeridinin bağlandığı şeritteki sürücü, gerekirse hızını azaltarak hızlanma şeridinden geçişi kolaylaştırmalıdır.

Şeritlerin birleşmesi (4-5. fıkralar)

Aynı yöndeki trafiğe ayrılan şerit sayısı azaldığında sürücüler, karşılıklı anlayışla sürüşlerini değişen koşullara uyarlamalıdır.

Koşulsuz yol verme

İşaret, bir yola giren veya yolu kesen yol kullanıcılarının her iki yönden gelen hareketli trafiğe yol vermesi gerektiğini gösterir (koşulsuz yol verme). Bu işaret normalde S 11 Yol ver çizgisiyle birlikte kullanılır.

U 1 ve UB 11,1 ek levhalarıyla birlikte kullanıldığında işaret, sırasıyla B 11 ve B 13'ü haber vermek için kullanılır. B 11'in altına, dönel kavşakta zorunlu gidiş yönünü göstermek üzere D 12 konabilir.

Dur

İşaret, yol kullanıcılarının koşulsuz yol verme yükümlülüğü bulunduğunu ve bir kavşağa girmeden ya da demir yolu hatlarını geçmeden önce durmaları gerektiğini gösterir.

Ancak kavşaklarda, bisiklet yolunu kurallara uygun kullanan bisikletliler ile küçük moped sürücüleri, diğer yol kullanıcılarına rahatsızlık vermeden yapabiliyorlarsa durmadan, kesişen yolun sağ tarafındaki bisiklet yolu boyunca sağa dönebilir.

Demir yolu hatlarında işaret, A 74 Geçit işaretinin altına konur. İşaret normalde § 55 uyarınca S 13 Durma çizgisiyle birlikte kullanılır.

Yayalara karşı yükümlülükler

Temel kural

Yayalarla karşılaşan ya da yayaların yanından geçen sürücüler, yayaya kenara çekilmesi için zaman tanımalı ve yolda yeterli yer bırakmalıdır.

Kaldırımlar ve yaya yolları

Bir kaldırımı ya da yaya yolunu geçen veya yol kenarındaki bir taşınmazın çıkışından aracını taşıt yoluna çıkaran sürücüler yayalara yol vermelidir. Aynı kural, aracın bir yaya bölgesine girmesi ya da bu bölgeyi geçmesi hâlinde de uygulanır.

Yaya bölgesinde sürüş

Yaya bölgesinde sürerken sürücüler yayalara karşı özel bir dikkat ve anlayış göstermelidir.

Yaya geçitleri

Trafiğin polis ya da ışıklarla düzenlendiği yerlerdeki bir yaya geçidinde sürücü, ışığa veya polisin talimatına göre geçitten geçebilecek durumda olsa bile, taşıt yolunu geçmek üzere geçitte bulunan yayalara yol vermelidir.

Düzenlenmemiş bir yaya geçidine yaklaşan sürücüler, geçitte bulunan ya da geçide girmek üzere olan yayalar için tehlike veya rahatsızlık doğmayacak biçimde hızlarını ayarlamalıdır.

Otobüs ve hafif raylı sistem durakları

Bisiklet yolunun kenarında bulunan ve yolcuların özel olarak düzenlenmiş bir alandan inip binmediği otobüs ya da hafif raylı sistem duraklarında, bisiklet yolundaki sürücüler inen veya binen yolculara yol vermeli, gerekirse durmalıdır.

§ 95. İşaretlemelere ilişkin genel hükümler

Bakanın sorumluluğu (1. fıkra)

Ulaştırma, Yapı ve İskân Bakanı şunların tasarımına ve anlamına ilişkin kuralları belirler:

Trafik işaretleri
Taşıt yolu üzerindeki işaretlemeler
Işıklar
Trafiği düzenleyen ya da yönlendiren yollar üzerindeki veya yanındaki diğer işaretlemeler ya da düzenekler

Trafik kurallarından ayrılma (2. fıkra)

1. fıkrada açıklanan işaretlemelerle trafik kurallarından ayrılınabilir.

Kullanım ve onay (3-4. fıkralar)

Ulaştırma, Yapı ve İskân Bakanı ayrıca, polisin uygun görüşünün alınması zorunluluğu dâhil olmak üzere işaretlemelerin kullanımına ilişkin kuralları da belirler.

Bakan, işaretlemelere ilişkin teknik kural ve standartların, kendisinin belirlediği yol mevzuatı kapsamında hazırlanmasına karar verebilir.